Şîrînkerên xwezayî bi giranî du kategoriyan pêk tînin: alkolên şekir (wekî sorbitol û erythritol) û alkolên ne-şekir (wek steviol glycosides û mogrosides). Ew bi kaloriyên kêm û indexek glycemîkî ya kêm têne diyar kirin, lê dîsa jî divê ji girtina zêde dûr were girtin.
Ji ber ku pir caran şîroba nîşah tê bikar anîn, xala cemidandina wê ji ya sukrozê kêmtir e, ji ber vê yekê divê ew bi mîqdarên mezin neyê bikar anîn. Bi gelemperî, çêtir e ku meriv 1/4 ya sukrozê biguhezîne. Di vê rewşê de, 1,5 kg syrup starch dikare bi qasî 1 kg sucrose veguherîne. Dema ku sukroz û sirûpa nîştehê bi hev re bêne bikar anîn, dê tevna qeşayê çêtir be, û di heman demê de avantaja wê heye ku pêşî li têkçûna kalîteyê di dema hilanîn û veguheztinê de bigire. Şîrînî di heman demê de ji celeb an mîqdara madeyên xav ên din jî bandor dibe. Piraniya sorbet, şerbet, an qeşa fêkiyan a ku ava fêkiyan tê de hene, ji ber asitiya xwe şirîniya wan kêm bûye, ji ber vê yekê pêdivî ye ku li gorî wê şîrînker were zêdekirin. Ji bo hilberên ku kakao an ava şîrîn hene, yên ku xwedan tama tal a xurt in, tê pêşniyar kirin ku li gorî qeşaya birêkûpêk mîqdara sukrozê ji %2 heta %3 zêde bikin. Wekî din, pratîkê destnîşan kir ku lê zêdekirina xwê ji% 0,5 (li gorî naveroka şekir) li çareseriyek şekir 20% şîrîniya herî xurt çêdike. Ji bo-şewitiyên şîrê bê rûn, xwê, bi mîqdarên piçûk, dikarin şîrîniyê zêde bikin, lê mîqdarên mezin wê qels bikin. Ji bo baştirkirina tamê, zêdekirina cûrbecûr, an kêmkirina lêçûn, gelek şîrînkerên wekî hingiv, saccharin, cyclamate, meringue, stevia, û aspartame bi hev re têne bikar anîn. Şekir bi qasî nîvê pêkhateyên qeşayê, laktoza şîr jî di nav de ye. Wekî şîrînker, şekir bandorê li serhevhatina qonaxa domdar dike û, heya radeyekê, bandorê li mezinahiya krîstalên qeşayê û krîstalîzasyona laktozê ya di qeşaya cemidî de dike.
Li gorî Ansîklopediya Baidu, şîrînkerên xwezayî maddeyên şîrîn ên ku ji metabolîtên nebatî an mîkrobî têne peyda kirin, vedibêjin û dikarin li ser alkolên şekir û alkolên ne-şekir werin dabeş kirin. Alkolên şekir sorbitol (50%-70% şîrîniya sukrozê) û erythritol (%60%-70% şîrîniya sukrozê), lê alkolên ne-şekir glycosîdên steviol (150-300 carî şîrîniya sukrozê) û mogroside (240 carî şîrîniya sukrozê) hene.